Palestijnse zaak

De Palestijnse zaak houdt Van Agt actief

 
Volkskrant Van onze correspondentRolf Bos − 05/03/11, 00:00
 

Nabi Saleh -De pastorale omgeving zou je haast in slaap sussen. Zangvogels, een koele bron, een mediterraan uitzicht. Dries van Agt zit aan een picknicktafel. De oud-premier luistert naar de bewoners van het Palestijnse dorp dat even verderop ligt.

Ze vertellen over de agressie van de Israëlische soldaten en de bewoners van de nabijgelegen Joodse nederzetting Hallamish. De oud-politicus schudt vaak met het hoofd. 'Wat zegt u, arresteren ze kinderen van 11 jaar?'

Op stap met Dries van Agt op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever. De oud-premier is sinds jaar en dag een hartstochtelijk bepleiter voor de Palestijnse zaak. Hij schreef er een bevlogen boek over (Een schreeuw om recht, de tragedie van het Palestijnse volk). Hij stond aan de basis van The Rights Forum, de stichting die zich inzet voor een rechtvaardig Midden-Oosten beleid.

Tijdens zijn jaren in de actieve politiek, in de jaren dat hij minister-president was van Nederland (1977-1982), was hij, 'zoals zoveel Nederlanders', nog pro-Israël. De eerste kras in dat beeld was 'de moordpartij in het Palestijnse vluchtelingenkamp Sabra en Shatilla in 1982.'

De echte ommezwaai kwam pas eind jaren negentig. Van Agt: 'Dat was verrekte laat, shame on me!' Hij was op bezoek in Betlehem en hoorde daar op de universiteit hoe Palestijnse studenten werden dwarsgezeten bij de Israëlische checkpoints. Vooral het verhaal van een student die een examen miste omdat hij door soldaten werd vernederd, maakte enorme indruk.

Hij is inmiddels 80. Na twee heupoperaties moest hij 'met pijn in het hart' afscheid nemen van zijn racefiets, maar hij klautert nog met gemak langs de muur die de Israëliërs nabij Ni'lin hebben opgetrokken.

De oud-politicus - in zomerpak, het haar onberispelijk in scheiding - kijkt naar de tientallen zwarte bolletjes die te midden van de rollen scheermesprikkeldraad liggen.

Zwarte bolletjes waar traangas inzat die tijdens de wekelijkse demonstraties op betogers werden afgeschoten. Het is een nieuw soort, met de bijnaam skunk, stinkdier. Zes dagen eerder was de laatste demonstratie, maar de lucht hier bij Ni'lin is nog steeds vol van een ziekmakende geur. Van Agt: 'It stinks like hell'.

Een uur eerder sprak Van Agt met Rateb Abu Rahmah, die vertelde hoe in Ni'lin wekelijks een demonstratie tegen de bouw van de muur wordt gehouden. Die betogingen zijn een waar ritueel geworden. De betogers - Palestijnen, plus Israëlische en buitenlandse sympathisanten - lopen naar de muur, waar politie en leger steevast staan te wachten.

Altijd wordt traangas ingezet om de demonstranten te verspreiden, soms wordt met rubberkogels geschoten, soms zelfs met echte munitie. Een nicht van Rahmah stierf onlangs nadat zij een overdosis traangas had ingeademd.

Rahmah predikt een vreedzaam verzet 'in de traditie van Martin Luther King, Nelson Mandela en Mahatma Gandhi'. De jurist Van Agt: 'Het is prima dat vreedzame verzet, maar weet u dat de Palestijnen volgens het internationaal recht zich ook gewelddadig zouden mogen verzetten tegen de bezetter?'

Het zijn deze opvattingen die hem in rechts Nederland weinig geliefd maken. Binnen zijn CDA heeft hij veel mensen van zich vervreemd ('Nee, Maxime Verhagen is bepaald geen vriend!'). De partijen die nog rechtser in het spectrum staan willen helemaal niets van hem weten.

Het genoegen is wederzijds. Op de dag dat Nederland naar de stembus trekt, spreekt hij in Oost-Jeruzalem de 'oprechte hoop' uit dat 'deze coalitie geen meerderheid behaalt in de senaat'.

Vooral voor het 'pro-Israëlische beleid' van Uri Rosenthal, minister van Buitenlandse Zaken, heeft hij geen goed woord over. Hij uitte al eerder zware kritiek op het CDA toen de partij in zee ging met de PVV, de partij van Geert Wilders. Dezelfde man die een paar maanden geleden in Israël kwam vertellen dat er al een Palestijnse staat bestaat, namelijk Jordanië. Van Agt: 'Een krankzinnige opvatting.'

Is Van Agt nog wel lid van het CDA? 'Ik betaal mijn contributie', klinkt het minzaam.

Hij sprak deze week met vooraanstaande Palestijnen, met premier Salam Fayyad, met het beroemde PLO-lid Hanan Ashrawi, en ze vroegen hem allemaal: 'Wat is er met Nederland aan de hand?'

Terug naar de zo pastoraal gelegen bron nabij Nabi Saleh. De bewoners gaan met Van Agt op de foto.

Nee, normaal durven ze hier niet meer te komen, vertellen ze. Ze zijn bang voor de agressieve Joodse kolonisten, die bovenop de heuvel wonen. Maar met hun beroemde buitenlandse 'vriend' voelen ze zich veilig.

Dan verschijnt een Israëlisch legervoertuig. De soldaten, zwaar bewapend, vragen of we willen vertrekken. De sfeer wordt enigszins grimmig als we nog even blijven zitten, Van Agt stoïcijns te midden van zijn Palestijnse vrienden.

Als we even later wegrijden zien we een aantal jonge kolonisten de heuvel afdalen, richting bron. Dries van Agt: 'Dit grijpt mij aan. Ik zal me tot mijn doodsnik tegen dit onrecht blijven verzetten.'